Hulp

De cijfers tonen dat er heel wat mensen zijn met psychische problemen en stoornissen. De behoefte aan geestelijke gezondheidszorg is groot, maar wordt die ook ingevuld?

Veel mensen lijken hun weg naar hulpverlening jammer genoeg moeilijk te vinden, zo meldt Itinera (2013). Slechts 1 op 3 mensen met psychische problemen zoeken hulp. Wanneer iemand de eerste symptomen van een psychische aandoening krijgt, duurt het gemiddeld 10 jaar vooraleer deze persoon in de geestelijke gezondheidszorg terecht komt. Zorg komt vaak laat, waardoor psychische aandoeningen doorgaans al zeer ernstig zijn wanneer de hulp er eindelijk is. Hierdoor moeten mensen langduriger behandeld worden.

Daarnaast is het niet vanzelfsprekend dat wanneer iemand hulp zoekt, deze persoon gepaste hulp ontvangt.
1 op 5 van degenen die hulp zoeken krijgt uiteindelijk geen behandeling. Van degenen die wel hulp krijgen, ontvangt slechts de helft de gepaste hulp in de vorm van medicatie of therapie. Bij zo’n kwart blijft gepaste hulp enkel bij het voorschrijven van medicatie, waardoor psychische problemen onvoldoende bij de bron worden aangepakt.

Er zijn verschillende redenen waarom mensen niet de hulp krijgen die ze nodig hebben: 

• Zo’n 1 op 3 weet niet waar hij terecht kan voor gepaste hulp (Itinera, 2013) 
• 15% zoekt geen hulp omwille van het kostenplaatje, 32% stelt daardoor het zoeken van hulp uit. (Itinera, 2013) 
• Stigma rond psychische kwetsbaarheid: 1 op de 10 Belgen vindt dat therapie betekent dat je zwak bent. Het kan daardoor moeilijk zijn om de nood aan hulp te aanvaarden (Itinera, 2013). 
• De vraag is groter dan het aanbod. Mensen die hulp zoeken, worden vaak geconfronteerd met lange wachtlijsten. Onderzoek van de werkgroep Wachttijden van de Staten-Generaal voor Geestelijke Gezondheidszorg uit 2019 toont dat wachtlijsten één van de grootste redenen is dat mensen geen hulp krijgen.
  Dat de wachtlijsten lang zijn, kunnen we illustreren met cijfers van de centra voor geestelijke gezondheidszorg (CGG), de hulpverlening waar de meeste mensen met een psychische problemen terechtkomen (Werkgroep Wachttijden, 2019).
  
  
  • CGG's: gemiddeld 50 dagen wachttijd voor een eerste intakegesprek, waarna het gemiddeld 53 dagen duurde vooraleer de behandeling van start kon gaan (2018) 
  • Cliëntenstop: signaal dat de geestelijke gezondheidszorg de vraag naar hulp niet kan volgen.
    
    
• De wachtlijsten is afhankelijk van de zorgverlenende instantie en regio. Vooral terugbetaalde, ambulante diensten zoals CGG's kennen lange wachttijden. Die wachttijden zijn nefast voor het mentaal welzijn: 44 procent geeft aan dat de klachten verergerden terwijl ze op de wachtlijst stonden. Zo’n 50 procent van de mensen die hulp zoekt bij een CGG, krijgt uiteindelijk geen hulp (Werkgroep Wachttijden, 2019).
• Andere redenen waarom mensen geen hulp krijgen zijn volgens werkgroep Wachttijden (2019):
  • Het niet geholpen kunnen worden door de zorgverlener waarbij hulp gezocht werd,
  • Geen antwoord krijgen van de organisatie,
  • Zelf besluiten om niet te wachten of geen behandeling te starten,
  • De organisatie beoordeelde dat het niet ernstig genoeg was of dat er reeds voldoende andere hulp beschikbaar was, dat men in de eigen regio hulp moest zoeken, of dat men zichzelf aanmeldde terwijl er een verwijzer nodig was.

Het positieve nieuws is dat sinds corona de aandacht voor toegankelijke geestelijke gezondheidszorg groter geworden is en er steeds meer initiatieven gestart worden om psychologische hulp zo dicht mogelijk bij de mensen te brengen.
Hoe dan ook tonen deze cijfers aan dat een vroegtijdige detectie en preventieve aanpak op eerste lijn van cruciaal belang zijn.